F ve Q klavyede 10 parmak yerleşimi
10 parmak yazmada her parmak klavyenin belli bir sütunundan sorumludur ve her vuruştan sonra temel sıraya geri döner. Q klavyede sol el A S D F, sağ el J K L Ş tuşlarına; F klavyede sol el U İ E A, sağ el K M L Y tuşlarına yerleşir. Başparmaklar boşluk tuşunun üzerinde durur.
Temel sıra, parmakların yazmaya başlamadan önce yerleştiği ve her tuşa bastıktan sonra döndüğü orta harf sırasıdır. Parmak yerleşimi ise hangi tuşa hangi parmakla basılacağını belirleyen sabit eşleşmedir. Aşağıda iki düzenin eşleşmesi de tablolarda. Hangi düzeni seçeceğinize karar vermek için F Klavye mi Q Klavye mi? yazısına bakın.
Temel sıra: parmaklar nerede durur?
Sekiz parmak temel sıradaki sekiz tuşun üzerine konur, iki başparmak boşluk tuşunda bekler. Aşağıdaki tablo Windows'un Türkçe F ve Türkçe Q klavye düzenlerine göre hazırlandı (Türkçe F, Türkçe Q).
| Parmak | Q klavye | F klavye |
|---|---|---|
| Sol serçe | A | U |
| Sol yüzük | S | İ |
| Sol orta | D | E |
| Sol işaret | F | A |
| Sağ işaret | J | K |
| Sağ orta | K | M |
| Sağ yüzük | L | L |
| Sağ serçe | Ş | Y |
| İki başparmak | Boşluk | Boşluk |
Klavyelerde işaret parmaklarının yerini bulmaya yarayan iki tuşta küçük bir çıkıntı vardır. Bu çıkıntılar tuşların fiziksel konumuna bağlıdır: Q klavyede F ve J tuşlarında olan çıkıntı, aynı konuma denk gelen A ve K tuşları üzerinden F klavyede de hissedilir. Parmaklarınız temel sıradan kayarsa bu iki tuşu yoklayıp klavyeye bakmadan yerinize dönebilirsiniz.
Temel sıradaki iki orta tuş (Q'da G ve H, F'de Ü ve T) hiçbir parmağın sürekli durduğu yer değildir. Bunlara işaret parmakları yana uzanarak basar.
Hangi parmak hangi tuşa basar?
Her parmak, temel sıradaki tuşunun üstündeki ve altındaki tuşlara da basar. Sütunlar klavyede hafif çapraz durduğu için üst sıraya biraz sola, alt sıraya biraz sağa uzanırsınız. İşaret parmakları ikişer sütundan, serçe parmaklar ise kenardaki birden fazla tuştan sorumludur.
Q klavyede parmak yerleşimi
| Parmak | Üst sıra | Temel sıra | Alt sıra | Rakam |
|---|---|---|---|---|
| Sol serçe | Q | A | Z, < | 1 |
| Sol yüzük | W | S | X | 2 |
| Sol orta | E | D | C | 3 |
| Sol işaret | R, T | F, G | V, B | 4, 5 |
| Sağ işaret | Y, U | H, J | N, M | 6, 7 |
| Sağ orta | I | K | Ö | 8 |
| Sağ yüzük | O | L | Ç | 9 |
| Sağ serçe | P, Ğ, Ü | Ş, İ, virgül | nokta | 0 ve sağındakiler |
F klavyede parmak yerleşimi
| Parmak | Üst sıra | Temel sıra | Alt sıra | Rakam |
|---|---|---|---|---|
| Sol serçe | F | U | J, < | 1 |
| Sol yüzük | G | İ | Ö | 2 |
| Sol orta | Ğ | E | V | 3 |
| Sol işaret | I, O | A, Ü | C, Ç | 4, 5 |
| Sağ işaret | D, R | T, K | Z, S | 6, 7 |
| Sağ orta | N | M | B | 8 |
| Sağ yüzük | H | L | nokta | 9 |
| Sağ serçe | P, Q, W | Y, Ş, X | virgül | 0 ve sağındakiler |
Tabloyu ezberlemeye çalışmayın. Her sütunu tek tek, temel sıradaki tuşla birlikte yazarak çalışın. Parmak aynı yolu tekrarladıkça tuşu bakmadan bulmaya başlar.
F klavye neden böyle dizilmiş?
Millî Eğitim Bakanlığı'nın 2003/20 sayılı "Standart Türk Klavyesi" genelgesine göre düzen, yaklaşık 30.000 kelime ve 185.000 harfin incelenmesiyle oluşturuldu. Çalışmalar 1945'te başladı ve 20 Ekim 1955'te tamamlandı. Genelgede düzenin temel ilkeleri şöyle sayılır:
| İlke | Genelgedeki karşılığı |
|---|---|
| Ünlüler | Bütün sesli harfler sol elde toplandı |
| Sık ünsüzler | k, m, l, t gibi sık geçen sessiz harfler sağ ele verildi |
| Orta sıranın payı | Esas yük (%64) klavyenin orta sırasına verildi |
| İki elin payı | Sol ele %49, sağ ele %51 yük verildi |
| Standart | Türk Standartları Enstitüsü düzeni 1979'da TS 2117 olarak yeniden yayımladı |
Bu dağılımı yukarıdaki tablolarda da görebilirsiniz. F klavyede sol işaret parmağı A, Ü, I, O, C ve Ç olmak üzere altı tuştan sorumludur ve bunların dördü ünlüdür. Türkçede bir ünlü ile bir ünsüz sık sık art arda geldiği için iki el sırayla çalışır. Q klavyede ise Türkçe harflerin hepsi sağ eldedir: Ğ, Ü, Ş ve İ sağ serçe parmağa, I ve Ö sağ orta parmağa, Ç sağ yüzük parmağa düşer.
Eller, başparmaklar ve yardımcı tuşlar
Parmaklar tuşlara hafif kıvrık durur, bilekler klavyeye ya da masaya yaslanıp ağırlık vermez. Boşluk tuşuna başparmakla basılır. Çoğu kişi tek bir başparmak kullanır; hangisi olduğu fark etmez, her seferinde aynı başparmağı kullanın.
Büyük harf için Shift tuşuna, harfe basacak elin karşısındaki elin serçe parmağıyla basabilirsiniz; böylece iki tuş aynı elde sıkışmaz. Klavye sınavında Shift'e pek ihtiyaç olmaz. Adalet Bakanlığı'nın uygulamalı sınav değerlendirme kriterlerine göre ekrana gelen metinlerin tamamı küçük harfle hazırlanır, noktalama işareti ve paragraf kullanılmaz. Metne noktalama veya rakam eklemek kelime hatası sayılır. Yani sınav metninde nokta ve virgül tuşlarına hiç basmazsınız. Günlük yazımdan gelen noktalama alışkanlığını çalışırken bırakın.
Sınavın hangi klavye düzeniyle yapılacağı 2026 ilanında yazmıyor. Kriterlere göre sınav Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünce geliştirilen Onparmak Klavye Programı ile yapılıyor. Düzen seçimi ve sınav günü kullanılacak klavye için sınavı yapan komisyonun duyurusunu kontrol edin.
Yerleşimi oturtmak için ilk adımlar
Önce hangi düzende yazacağınıza karar verin ve çalışma boyunca o düzende kalın. Sonra şu sırayı izleyebilirsiniz:
- Parmakları temel sıraya koyun, yalnızca bu sekiz tuşla yazılabilen harf dizilerini yazın.
- Her işaret parmağının yana uzandığı tuşu (Q'da G ve H, F'de Ü ve T) ekleyin.
- Üst sırayı, ardından alt sırayı sütun sütun ekleyin. Her yeni tuştan sonra parmağı temel sıraya geri getirin.
- Türkçe karakterleri ve rakamları en sona bırakın.
Bu adımları haftalara yaymak ve sınav metinlerine geçmek için Sıfırdan Klavye Sınavına 3 Aylık Hazırlık Planı yazısındaki ilk ay planını kullanabilirsiniz. Tüm harfleri öğrendikten sonra klavye hız testinde kısa sürelerle yazıp hangi tuşlarda takıldığınızı görün. Çalışmanın geri kalanını seviyenize göre kurmak için Katiplik Çalışma Programı yazısına bakın.
Sık yapılan yerleşim hataları
- Bir tuşa bazen bir parmakla, bazen başka bir parmakla basmak. Eşleşme sabit olmazsa parmak hafızası oluşmaz; en sık rastlanan örnek, işaret parmağının yanındaki orta parmak sütununa da uzanmasıdır.
- Serçe parmakları kullanmamak. Q klavyede Ş, İ, Ğ, Ü; F klavyede U, Y, Ş gibi sık harfler serçe parmaklara düşer. Bu tuşları yüzük veya orta parmakla almaya çalışmak eli temel sıradan kaldırır.
- Vuruştan sonra temel sıraya dönmemek. El kaydığında bir sonraki tuşa yanlış parmak gider ve hata zinciri başlar.
- Hata yapınca klavyeye bakmak. Çıkıntılı tuşları yoklayarak da yerinize dönebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
F klavyede parmaklar hangi harflere konur?
Sol el serçe parmaktan işaret parmağına doğru U, İ, E, A; sağ el işaret parmağından serçe parmağa doğru K, M, L, Y tuşlarına konur. İşaret parmaklarının durduğu A ve K tuşlarında yer bulmaya yarayan çıkıntı bulunur.
Q klavyede temel sıra tuşları nelerdir?
Sol el A, S, D, F; sağ el J, K, L, Ş tuşlarına yerleşir. Çıkıntılı tuşlar F ve J'dir. Başparmaklar boşluk tuşunda durur.
Ü ve T (Q'da G ve H) tuşlarına hangi parmakla basılır?
Bu iki tuş temel sıranın ortasındadır ve üzerinde sürekli duran bir parmak yoktur. Soldakine sol işaret parmağı, sağdakine sağ işaret parmağı yana uzanarak basar.
Klavye sınavında F mi Q mu kullanılıyor?
2026 ilanında klavye düzeni belirtilmiyor. Sınav Onparmak Klavye Programı ile yapılıyor; düzen ve klavye ayrıntıları için komisyonun duyurusunu kontrol edin. Hangi düzende çalışacağınıza karar vermek için F ve Q karşılaştırma yazımıza bakabilirsiniz.
Parmak yerleşimini öğrenirken hızım düşer mi?
Bakarak yazmaya alışkınsanız ilk günlerde düşmesi beklenir, çünkü parmaklar henüz yeni eşleşmeyi bilmiyor. Bu dönemde her tuşa doğru parmakla basıp basmadığınızı ölçün.
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı, Standart Türk Klavyesi Genelgesi 2003/20 (31.03.2003)
- Keyboard Layout Info, Turkish F (KBDTUF) Windows klavye düzeni
- Keyboard Layout Info, Turkish Q (KBDTUQ) Windows klavye düzeni
- Adalet Bakanlığı PGM, Sözleşmeli Zabıt Katibi Uygulamalı Sınav Metinleri ve Değerlendirme Kriterleri (13.07.2026)
- Adalet Bakanlığı PGM, 2026 Sözleşmeli Personel Alımı İlanı