Hukuk Terimleri Sözlüğü
Zabıt, icra ve ceza infaz kurumu kâtiplerinin dosyada, duruşmada ve yazışmada sık gördüğü 75 terim. Her tanım ilgili kanun ya da yönetmelik maddesinin kısa bir anlatımıdır ve altında dayandığı madde yazılıdır. Tanımlar Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), İcra ve İflas Kanunu (İİK), Tebligat Kanunu ve Yazı İşleri Yönetmeliği başta olmak üzere mevzuat.gov.tr'deki metinlere dayanıyor.
Mevzuat değişebilir. Bir kuralı sınavda ya da işte kullanmadan önce maddenin güncel metnini bağlantıdan okuyun. Sözlü sınava hazırlanıyorsanız mülakat provasında bu kavramları soran sorularla çalışabilirsiniz.
75 terim.
A
- Adalet komisyonu
- Ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerde kurulan kuruldur. Atamaları doğrudan Bakanlıkça yapılanlar dışındaki adli ve idari yargı ile ceza infaz kurumu personelinden ilk defa memurluğa atanacakların sözlü ve gerektiğinde uygulamalı sınavlarını yapar; personelin atama, disiplin ve diğer özlük işlerini yürütür.
- Dayanak: 2802 sayılı Kanun m. 114, 5235 sayılı Kanun m. 23
- Adli kontrol
- Soruşturmada tutuklama sebepleri bulunduğu hâlde şüphelinin tutuklanması yerine kanunda sayılan yükümlülüklerden birine veya birkaçına bağlanmasıdır. Yurt dışına çıkamamak ya da hâkimin belirlediği yerlere belirli aralıklarla başvurmak bu yükümlülüklere örnektir.
- Dayanak: CMK m. 109
- Adli yardım
- Kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan yargılama veya takip giderlerini ödeyemeyecek kişilerin iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde yararlanabildiği imkândır. Talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması gerekir.
- Dayanak: HMK m. 334
B
- Beraat
- Ceza davasında verilen hükümlerden biridir. Yüklenen fiil kanunda suç olarak tanımlanmamışsa, suçun sanık tarafından işlenmediği sabit olmuşsa, failin kast veya taksiri yoksa, suç işlenmiş olsa da olayda bir hukuka uygunluk nedeni varsa ya da suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmamışsa sanık hakkında beraat kararı verilir.
- Dayanak: CMK m. 223
- Bilirkişi
- Çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemenin oy ve görüşüne başvurduğu kişidir. Genel bilgi ve tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuk bilgisiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz.
- Dayanak: HMK m. 266
C
- Cevap dilekçesi
- Davalının davaya karşı savunmasını yazdığı dilekçedir. Mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, savunmanın dayandığı vakıaların özeti, bunların hangi delillerle ispat edileceği, hukuki sebepler ve talep sonucu bu dilekçede yer alır.
- Dayanak: HMK m. 129
D
- Dava dilekçesi
- Davanın açıldığı dilekçedir. Mahkemenin adı, tarafların bilgileri, davanın konusu, iddianın dayandığı vakıalar ve delilleri, hukuki sebepler ve açık bir talep sonucu içerir. Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır.
- Dayanak: HMK m. 118, HMK m. 119
- Delil tespiti
- Görülmekte olan davada inceleme sırası henüz gelmemiş ya da ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıanın keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi gibi işlemlerle önceden tespit ettirilmesidir. Hukuki yarar gerekir; delil hemen tespit edilmezse kaybolacak ya da ileri sürülmesi önemli ölçüde zorlaşacaksa hukuki yarar var sayılır.
- Dayanak: HMK m. 400
- Duruşma tutanağı
- Duruşmada yapılan işlemlerin ve beyanların yazıldığı belgedir. Hâkim, tarafların ve diğer ilgililerin sözlü açıklamalarını zabıt kâtibi aracılığıyla tutanağa kaydettirir. Hukuk davasında tutanağı hâkim ve zabıt kâtibi derhâl imzalar; ceza davasında mahkeme başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi imzalar.
- Dayanak: HMK m. 154, HMK m. 155, CMK m. 219
E
- Elektronik tebligat
- Tebligatın elektronik yolla yapılmasıdır. Kamu idareleri, özel hukuk tüzel kişileri, noterler, baro levhasına yazılı avukatlar, sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler gibi kanunda sayılan kişi ve kurumlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur.
- Dayanak: Tebligat Kanunu m. 7/a
- Esas numarası
- Dava dosyasının mahkemenin esas kaydına işlenirken aldığı sıra numarasıdır. Ceza mahkemesinde dosya, örneğin iddianamenin kabul edilmesiyle kaydedilir ve esas numarası alır.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 141, Yazı İşleri Yönetmeliği m. 172
F
G
- Gerekçeli karar
- Tarafların iddia ve savunmalarının, delillerin tartışılmasının, sabit görülen vakıaların ve hukuki sebeplerin yazıldığı karardır. Zorunlu nedenlerle duruşmada yalnızca hüküm sonucu tefhim edildiyse gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir.
- Dayanak: HMK m. 294, HMK m. 297
- Güvenli elektronik imza
- Yalnızca imza sahibinin elindeki araçla oluşturulan, nitelikli elektronik sertifikaya dayanan, imza sahibinin kimliğini ve imzalanan veride sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığını tespit etmeye yarayan imzadır. Elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğurur.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 4
H
- Haciz
- Ödeme emrindeki süre geçtikten, borçlu itiraz etmişse itiraz kaldırıldıktan sonra alacaklının icra dairesinden isteyebildiği işlemdir. Borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarından, alacak ve haklarından alacaklının asıl alacak, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktar haczolunur; bu miktarı aşan haciz yapılamaz.
- Dayanak: İİK m. 78, İİK m. 85
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
- Kanundaki şartlar varsa mahkemenin, kurduğu hükmü açıklamayı geri bırakmasıdır. Açıklanması geri bırakılan hüküm, müsadereye ilişkin hükümler dışında sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması ve suçtan doğan zararın tamamen giderilmesi aranan şartlar arasındadır.
- Dayanak: CMK m. 231
- Hüküm
- Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karardır. Ceza davasında beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşme kararları hükümdür.
- Dayanak: HMK m. 294, CMK m. 223
- Hükümlü defteri
- Ceza infaz kurumuna alınan hükümlünün adı ve soyadı, işlediği suç, cezasının türü ve süresi, mahkûmiyet ilamının tarih ve numarası ile infaza başlandığı günün kaydedildiği defterdir. Defterdeki sıra numarası hükümlünün numarası olur.
- Dayanak: 5275 sayılı Kanun m. 21
I
- Islah
- Tarafın yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen düzeltmesidir. Taraflar aynı davada ıslah yoluna ancak bir kez başvurabilir.
- Dayanak: HMK m. 176
İ
- İcra dairesi
- Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar bulunan dairedir. Her icra dairesinde Bakanlığın atadığı bir icra müdürü, yeteri kadar icra müdür yardımcısı ve icra kâtibi ile adalet komisyonunun görevlendirdiği mübaşir ve hizmetli bulunur. Takip talebi icra dairesine yapılır.
- Dayanak: İİK m. 1, İİK m. 58
- İcra emri
- Mahkeme kararı (ilam) icra dairesine verilince icra memurunun borçluya tebliğ ettiği emirdir. Para borcuna dair ilamda borçluya, hükmolunan borcu yedi gün içinde ödemesi ve bu sürede mal beyanında bulunması emredilir; icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmezse cebri icra yapılacağı ihtar edilir.
- Dayanak: İİK m. 24, İİK m. 32
- İddianame
- Soruşturma sonunda toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa Cumhuriyet savcısının düzenleyip görevli ve yetkili mahkemeye verdiği belgedir. İddianamenin kabulüyle kovuşturma evresi başlar.
- Dayanak: CMK m. 170, CMK m. 175
- İfade alma
- Şüphelinin, kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesidir.
- Dayanak: CMK m. 2
- İhtiyati haciz
- Rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısının, borçlunun mallarını, alacaklarını ve diğer haklarını ihtiyaten haczettirmesidir. Vadesi gelmemiş borç için ancak kanunda sayılan hâllerde istenebilir; örneğin borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa ya da borçlu mallarını kaçırmaya hazırlanıyorsa.
- Dayanak: İİK m. 257
- İhtiyati tedbir
- Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişiklik yüzünden hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da imkânsızlaşacağından veya gecikme yüzünden sakınca ya da ciddi bir zarar doğacağından endişe edildiğinde, uyuşmazlık konusu hakkında verilebilen karardır.
- Dayanak: HMK m. 389
- İlanen tebligat
- Adresi meçhul olanlara yapılan tebligattır. Kanundaki yollarla tebligat yapılamayan ve ikametgâhı, meskeni veya iş yeri bulunamayan kişinin adresi meçhul sayılır. Tebliği çıkaran merci önce muhatabın adresini gerekli gördüğü resmî veya özel kurumlara sorar ve zabıta aracılığıyla araştırtır.
- Dayanak: Tebligat Kanunu m. 28
- İstinabe
- Davaya bakan mahkemenin, davayla ilgili bir işlemin başka yerdeki bir mahkeme tarafından yapılmasını istemesidir. Örneğin yargı çevresi dışında oturan ve getirilmesi zor olan bir tanık ya da bilirkişi istinabe yoluyla dinlenebilir.
- Dayanak: CMK m. 180, Yazı İşleri Yönetmeliği m. 149
- İstinaf
- İlk derece mahkemesi kararlarına karşı bölge adliye mahkemesine başvurulan kanun yoludur. Hukuk davasında nihai kararlara ve bazı ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına, ceza davasında ilk derece mahkemelerinin hükümlerine karşı başvurulur. Kanunun kesin saydığı kararlara karşı istinaf yolu kapalıdır.
- Dayanak: HMK m. 341, CMK m. 272
- İtiraz (ceza muhakemesinde)
- Hâkim kararlarına ve kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı başvurulan kanun yoludur.
- Dayanak: CMK m. 267
- İtirazın iptali davası
- Takip talebine itiraz edilen alacaklının, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak ve alacağının varlığını genel hükümlere göre ispat ederek itirazın iptalini istediği davadır.
- Dayanak: İİK m. 67
- İtirazın kaldırılması
- Takibi imzası ikrar edilmiş ya da noterce onaylanmış bir borç ikrarı senedine veya resmî dairelerin usulüne göre verdiği bir makbuz ya da belgeye dayanan alacaklının, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını istemesidir. Borçlu itirazını haklı gösterecek bir belge sunamazsa icra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verir.
- Dayanak: İİK m. 68
K
- Kabul (davayı kabul)
- Davalının, davacının talep sonucuna kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir. Yalnızca tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda hüküm doğurur.
- Dayanak: HMK m. 308
- Kanunsuz emir
- Kamu görevlisinin mevzuata aykırı gördüğü emirdir. Görevli bu emri yerine getirmez ve aykırılığı emri verene bildirir. Üst emrinde ısrar eder ve emri yazıyla yenilerse emir yerine getirilir; bu durumda emri yerine getiren sorumlu olmaz. Konusu suç olan emir hiçbir şekilde yerine getirilmez.
- Dayanak: Anayasa m. 137
- Kapalı dosya
- Olağan kanun yollarına başvurularak ya da başvurulmadan kesinleşmiş soruşturma, kovuşturma ve kabahat dosyalarıdır.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 4
- Karar numarası
- Mahkemenin verdiği kararın karar kaydına işlenirken aldığı sıra numarasıdır. Karar kaydında kararın tarihi ve dosyanın esas numarası da yer alır.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 150, Yazı İşleri Yönetmeliği m. 173
- Karşı dava
- Görülmekte olan bir asıl davaya karşılık açılan davadır. Açılabilmesi için asıl davanın hâlen görülmekte olması ve iki davadaki talepler arasında takas veya mahsup ilişkisi ya da bağlantı bulunması gerekir. Karşı davaya karşı dava açılamaz.
- Dayanak: HMK m. 132
- Katılan
- Kamu davasına katılan kişidir. Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturmanın her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek davaya katılabilir.
- Dayanak: CMK m. 237
- Kesin hüküm
- Şekli anlamda kesinleşmiş bir hüküm, başka bir davada ancak iki davanın tarafları, dava sebepleri ve talep sonucu aynıysa maddi anlamda kesin hüküm oluşturur. Kesin hüküm yalnızca hükme bağlanmış talepler için oluşur ve tarafların küllî halefleri hakkında da geçerlidir.
- Dayanak: HMK m. 303
- Keşif
- Hâkimin uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organlarıyla, bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi edinmesidir. Hâkim gerektiğinde bilirkişiden yardım alır.
- Dayanak: HMK m. 288
- Kovuşturma
- İddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen evredir.
- Dayanak: CMK m. 2
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar
- Soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse ya da kovuşturma olanağı yoksa Cumhuriyet savcısının verdiği karardır. Karar suçtan zarar görene ve önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir; itiraz hakkı, süresi ve mercii kararda gösterilir.
- Dayanak: CMK m. 172
M
- Mal beyanı
- Borçlunun kendisinde veya üçüncü kişilerde bulunan mal, alacak ve haklarını, her türlü kazanç ve gelirini, geçim kaynaklarını ve borcunu nasıl ödeyebileceğini yazılı ya da sözlü olarak icra dairesine bildirmesidir.
- Dayanak: İİK m. 74
- Malen sorumlu
- Yargılama konusu iş hükme bağlanıp hüküm kesinleştikten sonra maddi ve mali sorumluluk taşıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek veya bunlara katlanacak kişidir.
- Dayanak: CMK m. 2
- Meşru savunma
- Kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelen haksız saldırıyı o anda, saldırıyla orantılı biçimde defetmek zorunda kalan kişiye ceza verilmez. Halk arasında meşru müdafaa da denir; kanundaki adı meşru savunmadır.
- Dayanak: TCK m. 25
- Mirasbırakan (muris)
- Ölümüyle mirası açılan kişidir. Türk Medeni Kanunu "mirasbırakan" terimini kullanır.
- Dayanak: TMK m. 575
- Müzekkere
- Mahkemenin veya savcılığın bir işin yapılması ya da bilgi ve belge istenmesi için başka bir kuruma yazdığı resmî yazıdır. Müzekkereleri yazıp takip ve tekit işlemlerini yapmak zabıt kâtibinin görevidir. Terim yönetmeliğin tanımlar maddesinde yer almaz; bu açıklama terimin yönetmelikte kullanıldığı anlama dayanır.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 105
Ö
- Ödeme emri
- İcra müdürünün, takip talebi kanundaki şartları taşıyorsa düzenlediği emirdir. Borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi ihtarını içerir. Takip talebinden itibaren en geç üç gün içinde borçluya tebliğe gönderilir.
- Dayanak: İİK m. 60, İİK m. 61
- Ödeme emrine itiraz
- Borçlunun, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle ya da sözlü olarak icra dairesine bildirdiği itirazdır. Takibi yapan daireden başka bir icra dairesine yapılan itiraz, masrafı alınarak hemen yetkili daireye gönderilir.
- Dayanak: İİK m. 62
- Ön büro
- Soruşturma ve davanın açılmasından başlayarak yargılamayla ilgili bütün işlemlerin ve sunulan ya da istenen her türlü evrakla ilgili işlemlerin yapıldığı, genellikle adliyelerin giriş kısmında bulunan yazı işleri birimidir.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 4
- Ön inceleme
- Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılan aşamadır. Mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler, delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar ve uygun davalarda tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder. Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez.
- Dayanak: HMK m. 137
S
- Sanık
- Kovuşturmanın başlamasından hükmün kesinleşmesine kadar suç şüphesi altında bulunan kişidir.
- Dayanak: CMK m. 2
- Satış isteme
- Alacaklı veya borçlunun, hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını istemesidir. Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur.
- Dayanak: İİK m. 106
- SEGBİS
- UYAP'ta ses ve görüntünün aynı anda iletildiği, kaydedildiği ve saklandığı Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi'dir.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 4
- Sorgu
- Şüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından soruşturma ya da kovuşturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesidir.
- Dayanak: CMK m. 2
- Soruşturma
- Kanuna göre yetkili mercilerin suç şüphesini öğrenmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir. Bu evredeki usul işlemleri, kanunun başka hüküm koyduğu hâller ve savunma hakkı saklı kalmak üzere gizlidir (CMK m. 157).
- Dayanak: CMK m. 2
- Suçüstü
- İşlenmekte olan suçtur. Henüz işlenmiş fiil, fiilden hemen sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suç ve fiilin az önce işlendiğini gösteren eşya veya delille yakalanan kişinin işlediği suç da suçüstü sayılır.
- Dayanak: CMK m. 2
- Sulh
- Görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek için mahkeme huzurunda yaptıkları sözleşmedir. Yalnızca tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği uyuşmazlıklarda yapılabilir.
- Dayanak: HMK m. 313
Ş
- Şikâyet (icra hukukunda)
- İcra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı ya da olaya uygun olmayan işlemlerine karşı icra mahkemesine başvurulmasıdır. İşlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde her zaman şikâyet edilebilir.
- Dayanak: İİK m. 16
T
- Takip talebi
- Alacaklının icra takibini başlatmak için icra dairesine yazılı, sözlü veya elektronik ortamda yaptığı taleptir. Talepte alacaklının ve borçlunun kimlik ve adres bilgileri, alacağın tutarı ve faizi, senet ya da borcun sebebi ve seçilen takip yolu gösterilir.
- Dayanak: İİK m. 58
- Tanık
- Davada taraf olmayan ve bir vakıanın ispatı için gösterilen kişidir. Tanık gösteren taraf, dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların adı, soyadı ve tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye verir; listede gösterilmeyen kişi tanık olarak dinlenemez.
- Dayanak: HMK m. 240
- Tebligat
- Bir belgenin ilgilisine kanundaki usulle ulaştırılmasıdır. Yargı mercileri ve kanunda sayılan kurumların elektronik ortam dahil bütün tebligatı Tebligat Kanunu'na göre PTT veya memur aracılığıyla yapılır. Tebligat muhatabın bilinen en son adresine yapılır.
- Dayanak: Tebligat Kanunu m. 1, Tebligat Kanunu m. 10
- Tefhim
- Kararın duruşmada hazır bulunanlara yüzlerine karşı açıklanmasıdır. Hukuk davasında hüküm, sonucu duruşma tutanağına geçirilip okunarak tefhim edilir. Orada bulunmayan ilgiliye karar tefhim edilmez, tebliğ edilir.
- Dayanak: HMK m. 294, CMK m. 35
- Tekit
- Cevabı gelmeyen bir yazının hatırlatılarak yeniden gönderilmesidir. Müzekkereleri yazıp takip ve tekit işlemlerini yapmak zabıt kâtibinin görevleri arasındadır.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 105
- Temyiz
- Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı başvurulan kanun yoludur. Hukuk davasında bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin temyizi kabil nihai kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde başvurulur. Ceza davasında bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışındaki hükümleri, kanunda sayılan istisnalar dışında temyiz edilebilir.
- Dayanak: HMK m. 361, CMK m. 286
- Tevzi
- Birimdeki işlerin niteliği ve kapsamı dikkate alınarak görev, yetki ve iş bölümü esaslarına göre elektronik ortamda dağıtılmasıdır.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 4
- Toplu suç
- Aralarında iştirak iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçtur.
- Dayanak: CMK m. 2
- Tutuklama
- Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni varsa şüpheli veya sanık hakkında verilebilen karardır. Kaçma şüphesi ya da delilleri yok etme veya tanıklar üzerinde baskı kurma şüphesi tutuklama nedenidir. İşin önemi ve beklenen cezayla ölçülü değilse tutuklama kararı verilemez.
- Dayanak: CMK m. 100
U
- Usulsüz tebliğ
- Kanundaki usule aykırı yapılan tebliğdir. Muhatap tebliğden haberdar olmuşsa tebliğ geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir.
- Dayanak: Tebligat Kanunu m. 32
- UYAP
- Adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi için oluşturulan Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'dir. Kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri UYAP'ta yapılır; fiziki gelen evrak elektronik ortama aktarılıp kaydedilir.
- Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği m. 4, Yazı İşleri Yönetmeliği m. 5
V
- Vekil
- Ceza muhakemesinde katılanı, suçtan zarar göreni veya malen sorumlu kişiyi temsil eden avukattır. Vekil aracılığıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır.
- Dayanak: CMK m. 2, Tebligat Kanunu m. 11
Y
- Yakalama
- Kişiye suçu işlerken rastlanırsa ya da suçüstü bir fiil yüzünden izlenen kişinin kaçma olasılığı varsa veya kimliği hemen belirlenemiyorsa herkes geçici olarak yakalama yapabilir. Kolluk, yakalanan kişiye kanuni haklarını derhâl bildirir ve durumu hemen Cumhuriyet savcısına haber verir.
- Dayanak: CMK m. 90
- Yargılama giderleri
- Davada yapılan ve kanunda sayılan giderlerdir: başvurma, karar ve ilam harçları, tebliğ ve posta giderleri, keşif giderleri, tanık ve bilirkişi ücretleri, vekille takip edilen davalarda vekâlet ücreti ve yargılama sırasında yapılan diğer giderler.
- Dayanak: HMK m. 323
Z
- Zincirleme suç
- Bir suç işleme kararıyla değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesidir. Faile tek ceza verilir ve bu ceza artırılır.
- Dayanak: TCK m. 43