Adliye binasında duruşma salonunda klavye başında çalışan zabıt katibi
Zabıt katibi, mahkeme ve savcılık kalemlerinde dosya ve evrakı kaydeden, duruşma ve keşiflerde hazır bulunarak tutanağı yazan ve imzalayan, karar ve tutanakları hâkim veya savcının bildirdiği şekilde yazan, müzekkere ve tebligat işlemlerini yürüten adalet personelidir. Görevleri yönetmelikte madde madde sayılmıştır; klavye sınavı bu görevlerin en görünür olanı, tutanak yazımı için aranan beceriyi ölçer.
Bu yazıda zabıt katibinin resmî görev listesini, bu görevlerin günlük işte ne anlama geldiğini ve sınava hazırlanırken neden önemli olduğunu anlatıyoruz.
Zabıt katibinin görevleri resmî olarak nerede yazıyor?
Zabıt katibinin görev ve sorumlulukları, Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'te (Resmî Gazete, 6 Ağustos 2015, sayı 29437) sayılmıştır. Yönetmelikte zabıt katibinin görevleri birime göre üç ayrı listede yer alır: bölge adliye mahkemesi için 8. maddenin 12. fıkrası, Cumhuriyet başsavcılığı ve ceza mahkemeleri için 105. maddenin 3. fıkrası, hukuk mahkemeleri için 169. maddenin 4. fıkrası. Listeler birbirine benzer ama aynı değildir. Aşağıdaki tablo bölge adliye mahkemesi (m.8/12) ile Cumhuriyet başsavcılığı ve ceza mahkemeleri (m.105/3) listelerini özetler. Hukuk mahkemeleri listesi (m.169/4) daha kısadır; tablodaki bazı satırlar o listede yer almaz:
| Görev alanı | Yönetmelikteki karşılığı |
|---|---|
| İşleri zamanında yapmak | İş bölümüne göre verilen işleri biriktirmeden zamanında yapmak |
| Kayıt | Dosyaları ve evrakı zamanında kaydetmek; adli istatistik için verileri sisteme doğru, eksiksiz ve zamanında girmek |
| Dosya düzeni | Yargılaması devam eden dosyaları eksiksiz ve düzenli şekilde muhafaza etmek; dizi pusulası düzenlemek |
| Duruşma ve keşif | Duruşma ve keşif işlemlerinde hazır bulunarak tutanağı yazmak ve imzalamak |
| Karar ve tutanak yazımı | Karar ve tutanakları hâkim veya savcının bildirdiği şekilde dikkat ve itina ile yazarak imzalamak |
| Yazışma | Müzekkereleri yazmak, takip ve tekit işlemlerini yapmak; uygun görülen evrakın havalesini yapmak |
| Tebligat | Her türlü tebligat evrakını hazırlamak |
| Bilirkişi ve inceleme | Bilirkişiye fiziken teslim edilecek dosyaların işlemlerini yapmak; dosya incelemesine nezaret edip inceleme tutanağını düzenlemek |
| Arşiv | İşi biten dosyaları arşive kaldırtmak |
| Diğer | Mevzuattan doğan veya hâkim, savcı ya da yazı işleri müdürünün verdiği diğer görevler |
Liste ilk bakışta idari işler ağırlıklı görünür. Gerçekten de zabıt katibinin işinin büyük kısmı kalemde, dosya ve evrak üzerinde geçer; duruşma salonu bu işin yalnızca bir parçasıdır.
Duruşma ve keşif: tutanağı yazmak
Duruşma tutanağı, duruşmada kimlerin hazır bulunduğunu, tarafların ve tanıkların beyanlarını, yapılan işlemleri ve verilen ara kararları kayda geçiren resmî belgedir. Zabıt katibi duruşmada hazır bulunur, tutanağı yazar ve imzalar. Keşifte de aynı görev geçerlidir: mahkeme olay yerinde inceleme yaparken tutanağı yine zabıt katibi tutar.
Bu görevi zor yapan, hızın tek başına yetmemesidir. Hâkimin özetleyerek söylediği bir beyanı doğru kelimelerle ve anlamı bozmadan yazmak gerekir. Tutanağın yapısı ve yazım kuralları için Duruşma Tutanağı Nasıl Yazılır? yazımıza, salondaki pratik dikkat noktaları için Duruşma Zabıt Katibi Olmak yazımıza bakabilirsiniz.
Kalem işleri: kayıt, dosya, müzekkere, tebligat
Duruşma dışındaki zamanın çoğu kalem işlerine gider:
- Kayıt: Gelen dava dosyaları, dilekçeler ve evrak zamanında sisteme kaydedilir. Yönetmelik, verilerin adli istatistiklerin doğru çıkması için de doğru ve eksiksiz girilmesini ister.
- Dosya düzeni: Devam eden dosyalar eksiksiz ve sıralı tutulur, dosyadaki belgelerin listesi olan dizi pusulası düzenlenir.
- Müzekkere: Mahkemenin başka kurumlardan bilgi ve belge istediği yazılar hazırlanır; cevap gelmezse takip ve tekit (yeniden isteme) yazıları yazılır.
- Tebligat: Taraflara, tanıklara ve bilirkişilere gönderilecek tebligat evrakı hazırlanır.
- Dosya inceleme: Avukat veya tarafların dosyayı incelemesine nezaret edilir ve inceleme tutanağı düzenlenir.
- Arşiv: İşi biten dosyalar arşive kaldırılır.
Bu işler büyük ölçüde UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) üzerinden yürür; bilirkişiye fiziken teslim edilen dosyalar ve arşiv gibi işler ise ayrıca fiziki takip gerektirir. Yani zabıt katibinin günü, büyük ölçüde bilgisayar başında metin yazmak ve sistemde işlem yapmakla geçer.
Görevler klavye sınavıyla nasıl bağlantılı?
Sözleşmeli zabıt katibi alımında adaylar önce uygulamalı sınava, yani klavye sınavına girer. Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün 2026 alım ilanına göre aday, verilen metinden bilgisayarla üç dakikada yanlışsız ve tekrarsız en az doksan kelime yazmalıdır. Yanlış kelime oranı yüzde yirmi beşi geçerse veya toplam 22 ve üzeri kelime atlanırsa metin anlam bütünlüğü şartını taşımamış sayılır; büyük/küçük harf ve noktalama dikkate alınmaz. Bakanlığın uygulamalı sınav değerlendirme kriterlerine göre ise sınav metinleri küçük harfle, noktalama işareti ve paragraf kullanılmadan hazırlanır; metne noktalama işareti veya rakam eklemek 1 kelime hatası sayılır.
Bu kurallar görevle yakından ilişkilidir: Tutanakta önemli olan metni hızlı yazmak kadar söyleneni atlamadan ve tekrar etmeden kayda geçirmektir. Sınavın kelime atlamayı ve tekrarı ayrıca değerlendirmesi de bu ihtiyaçla örtüşür. Sınavın tüm kuralları ve hazırlık yöntemi için Zabıt Katipliği Klavye Sınavı rehberimizi okuyabilirsiniz.
Klavye sınavını geçen adaylar sözlü sınava çağrılır. 2026 ilanına göre sözlü sınavda en ağır kalem 40 puanla mesleki bilgidir; zabıt katibi için bu bölümde "genel hukuk bilgisi ve kalem mevzuatına ilişkin konuların bir veya birkaçından" soru sorulur. Görev listesi de kalem mevzuatının bir parçası olduğu için sözlü sınava hazırlanırken gözden geçirilmeye değer. Sık gelen sorular için Zabıt Katipliği Mülakatında En Çok Sorulan 10 Soru yazımıza bakabilirsiniz.
Zabıt katibinin statüsü ve çalışma koşulları
2026 ilanında zabıt katipleri sözleşmeli personel olarak alınmıştır ve adli yargı ile idari yargı birimlerinde çalışırlar. Kadro, maaş ve özlük hakları ayrı konulardır; güncel rakamlar ve kariyer basamakları için Zabıt Katibi Maaşı 2026 yazımıza bakabilirsiniz. Başvuru şartları (KPSS puan türü, öğrenim düzeyi) için de Katiplik Sınavı Başvuru Şartları ve KPSS Puanı rehberini okuyun.
Bu mesleğe hazırlanırken neye odaklanmalı?
Görev listesinden çıkan sonuç basit: Bu meslek uzun süre bilgisayar başında, dikkatle ve hatasız metin yazmayı gerektirir. Hazırlık da buna göre kurulabilir:
- Klavye becerisi: On parmak yazmayı oturtun, sonra çıkmış sınav metinleriyle üç dakikalık denemeler yapın. Yazma testinde zabıt, icra ve CTE sınavlarının çıkmış metinleriyle sınav süresinde çalışabilirsiniz.
- Doğruluk ve dikkat: Sınavda da işte de atlamadan ve tekrar etmeden yazmak esastır. Her denemeden sonra yanlış ve atlanan kelimelerinize bakın.
- Mesleki bilgi: Sözlü sınavda mesleki bilgi bölümü genel hukuk bilgisi ve kalem mevzuatından gelir. Duruşma tutanağı, tebligat ve müzekkere gibi kalem kavramlarını ve görev listesini gözden geçirin.
Hızınızı ayrıca ölçmek için klavye hız testini kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Zabıt katibi ne iş yapar?
Zabıt katibi mahkeme ve savcılık kalemlerinde dosya ve evrakı kaydeder, duruşma ve keşif tutanaklarını yazar ve imzalar, karar ve tutanakları hâkim veya savcının bildirdiği şekilde yazar, müzekkere ve tebligat evrakını hazırlar, işi biten dosyaları arşive kaldırır.
Zabıt katibinin görevleri hangi mevzuatta yazar?
Görev ve sorumluluklar, Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'te (Resmî Gazete, 6 Ağustos 2015) madde madde sayılmıştır.
Zabıt katibi sadece duruşmada mı çalışır?
Hayır. Duruşma ve keşif tutanağı görevlerden biridir; kayıt, dosya düzeni, müzekkere, tebligat, dosya inceleme ve arşiv gibi kalem işleri de zabıt katibinin sorumluluğundadır.
Klavye sınavı neden kelime atlamayı ve tekrarı değerlendiriyor?
İlan bunun gerekçesini açıklamaz; ancak kural, tutanakta söylenenin atlanmadan ve tekrar edilmeden kayda geçmesi ihtiyacıyla örtüşür. 2026 ilanına göre yanlış kelime oranı yüzde yirmi beşi geçerse veya toplam 22 ve üzeri kelime atlanırsa metin anlam bütünlüğü şartını taşımamış sayılır.
Zabıt katipleri kadrolu mu, sözleşmeli mi alınıyor?
2026 alım ilanında zabıt katipleri sözleşmeli personel olarak alınmıştır. Statü ilandan ilana değişebileceği için başvuracağınız dönemin ilan metnini kontrol edin.