Zabıt katipliği mülakatında durum soruları
Zabıt katipliği mülakatında durum sorusu, "şöyle bir şey olsa ne yaparsınız?" diye sorulur. Bu soruların cevabı çoğu zaman mevzuatta yazılıdır: kanuna aykırı emir, dosyanın gizliliği, tutanağın doğruluğu, cevapsız müzekkere. İyi bir cevap önce kuralı söyler, sonra sizin ne yapacağınızı ve durumu kime bildireceğinizi anlatır.
Durum sorusunda aday, görevde karşılaşabileceği bir olayda nasıl davranacağını anlatır. Aşağıda önce adayların forumlarda aktardığı soruları, ardından çalışma için hazırladığımız "hâkim sizden şunu isterse" senaryolarını ve mevzuata dayanan örnek cevapları bulacaksınız.
Durum soruları puanlamada nereye düşer?
Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün 2026 alım ilanı sözlü sınavı 100 puan üzerinden dört unsura böler ve başarı için en az 70 puan ister:
| Değerlendirme unsuru | Puan |
|---|---|
| Pozisyonun gerektirdiği mesleki bilgi | 40 |
| Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi | 20 |
| Genel kültür | 20 |
| Bir konuyu kavrama ve ifade yeteneği | 20 |
İlanda "durum sorusu" diye ayrı bir bölüm yok. Zabıt kâtibi için mesleki bilgi bölümünde "genel hukuk bilgisi ve kalem mevzuatına ilişkin konuların bir veya birkaçından" soru sorulur. Bir durum sorusunun cevabı bu mevzuat bilgisine dayanır; nasıl anlattığınız da ifade yeteneğinizi gösterir. Puanın nasıl hesaplandığı ve KPSS ile nasıl birleştiği Klavye Sınavını Geçtim, Şimdi Ne Olacak? yazısında.
Adayların aktardığı durum ve tercih soruları
İlan yalnızca konu alanlarını sayar. Hangi soruların sorulduğunu adayların mülakattan sonra forumlara yazdıklarından öğreniyoruz. Aşağıdaki sorular Ağustos-Ekim 2026'da forumlara yazılan aday paylaşımlarından alındı ve doğrulanmış kayıt sayılmaz.
| Adayların aktardığına göre sorulan | Kaynak |
|---|---|
| "Başka bir yere başvurdunuz mu?" | Donanım Arşivi forumu, 12 Eylül 2026 |
| "Neden burayı tercih ettiniz?" | Aynı başlık (bir aday, bu sorunun kendisine 2025 alımındaki mülakatta sorulduğunu yazıyor) |
| "İcra mı istiyorsun, zabıt katipliği mi?" | Technopat Sosyal, 4 Ekim 2026 |
| "Dışarıda birbirinize soruları söylüyor musunuz?" | Aynı başlık |
| İkamet edilen şehir üzerine sorular | Technopat Sosyal, 25 Ağustos 2026 |
Komisyon bu sorularla adayın tercihini ve göreve ne kadar bağlı olduğunu anlamaya çalışıyor. Cevap verirken şunlara dikkat edin:
- Başka bir alıma da başvurduysanız bunu saklamayın. Kısaca söyleyin, ardından bu pozisyonu neden istediğinizi bir cümleyle ekleyin.
- "Neden burası?" sorusuna şehirle ilgili somut bir bağ (ikamet, aile, uzun süre burada kalma niyeti) varsa onu anlatın. Yoksa uydurmayın.
- "İcra mı, zabıt mı?" gibi bir tercih sorusunda hangisini istediğinizi açıkça söyleyebilir ya da tercihi komisyona bırakabilirsiniz. İki durumda da kısa ve tutarlı olun.
- Soruları dışarıda paylaşıp paylaşmadığınızı soran komisyon dürüstlüğünüzü yokluyor. Paylaşmadıysanız bunu net söyleyin.
"Neden zabıt katibi olmak istiyorsunuz?" sorusunun ayrıntılı hazırlığı için Neden Zabıt Katibi Olmak İstiyorsun? yazısına bakabilirsiniz.
"Hâkim sizden şunu isterse" senaryoları
Aşağıdaki altı senaryoyu çalışma için biz hazırladık, resmî bir soru listesinden gelmiyorlar. Her birinde cevabın dayandığı kuralı ve kaynağını yazdık. Kurallardaki "zabıt kâtibinin görevleri", Adalet Bakanlığı'nın yazı işleri yönetmeliğinden (Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik, madde 105) alındı.
1. Mevzuata aykırı bir iş istenirse ne yaparsınız?
Kural: Anayasa'nın 137. maddesine göre kamu hizmetinde herhangi bir sıfatla çalışan kişi, üstünden aldığı emri mevzuata aykırı görürse yerine getirmez ve aykırılığı emri verene bildirir. Üst emrinde ısrar eder ve emri yazıyla yenilerse emir yerine getirilir; bu durumda emri yerine getiren sorumlu olmaz. Konusu suç olan emir hiçbir şekilde yerine getirilmez.
Örnek cevap: "Emrin mevzuata aykırı olduğunu düşünürsem bunu saygılı bir dille emri verene bildiririm. Yazılı olarak yenilenirse yerine getiririm. Konusu suç olan bir emri ise yerine getirmem."
2. Duruşmada hâkimin yazdırdığı bir cümleyi kaçırırsanız?
Kural: Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 154. maddesine göre hâkim, tarafların ve ilgililerin sözlü açıklamalarını zabıt kâtibi aracılığıyla tutanağa kaydettirir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 219. maddesine göre duruşma tutanağını hâkim ve zabıt kâtibi birlikte imzalar. Yönetmelik de kâtipten karar ve tutanakları "dikkat ve itina ile" yazmasını ister.
Örnek cevap: "Tahmin ederek yazmam. Uygun bir anda hâkimden cümleyi tekrar etmesini rica ederim. Tutanağı imzalamadan önce okur, eksik bir yer kaldıysa hâkime bildiririm."
3. Bir tanıdığınız, soruşturma dosyası hakkında bilgi isterse?
Kural: Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 157. maddesine göre soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir. Türk Ceza Kanunu'nun 285. maddesi, soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal etmeyi suç olarak düzenler.
Örnek cevap: "Dosya hakkında bilgi veremeyeceğimi açıkça söylerim. Dosyada tarafsa, avukatı aracılığıyla veya kanunun izin verdiği yollarla bilgi alabileceğini belirtirim."
4. Gönderdiğiniz müzekkereye cevap gelmezse?
Kural: Yönetmeliğe göre zabıt kâtibinin görevlerinden biri "müzekkereleri yazarak, takip ve tekid işlemlerini yapmak"tır.
Örnek cevap: "Müzekkerenin gidip gitmediğini ve cevap süresini kontrol ederim. Cevap gelmediyse tekit yazısı hazırlar, durumu hâkime veya yazı işleri müdürüne bildiririm. Dosyanın bekleyen bir yazı yüzünden ertelenmemesine dikkat ederim."
5. Duruşmada bir taraf bağırır, düzeni bozarsa?
Kural: Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 203. maddesine göre duruşmanın düzenini mahkeme başkanı veya hâkim sağlar; düzeni bozan kişinin salondan çıkarılmasını da hâkim emreder.
Örnek cevap: "Duruşmanın düzenini sağlamak hâkimin yetkisindedir. Ben sakin kalır, hâkimin talimatını beklerim ve olanları hâkim yazdırdığı şekilde tutanağa geçiririm. Tartışmaya girmem."
6. İşler birikirken yazı işleri müdürü size yeni bir iş verirse?
Kural: Yönetmeliğe göre zabıt kâtibi iş bölümüne göre kendisine verilen işleri "biriktirmeden zamanında" yapar ve yazı işleri müdürünün vereceği diğer görevleri de yerine getirir.
Örnek cevap: "Verilen işi kabul ederim. Elimdeki işlerin durumunu müdüre kısaca bildirir, hangisinin önce yapılması gerektiğini sorarım. Süreye bağlı işleri, örneğin duruşma tutanağını, bekletmem."
Cevabı nasıl kurmalı?
Her senaryoda şu sırayı izleyebilirsiniz:
| Adım | Ne söylersiniz | Örnek |
|---|---|---|
| 1. Kural | Durumu belirleyen kuralı bir cümleyle söyleyin | "Soruşturma işlemleri gizlidir." |
| 2. Davranış | Sizin somut olarak ne yapacağınızı anlatın | "Bilgi veremeyeceğimi söylerim." |
| 3. Bildirim | Gerekirse kime haber vereceğinizi ekleyin | "Israr ederse yazı işleri müdürüne bildiririm." |
Madde numarasını ezberlemeniz gerekmez, kuralın içeriğini doğru söylemeniz yeter. Bilmediğiniz bir durumda "mevzuatı kontrol eder, amirime danışırım" demek, yanlış bir kural uydurmaktan daha güvenlidir.
Mülakatta durum soruları dışında en sık karşılaşılan sorular Zabıt Katipliği Mülakatında En Çok Sorulan 10 Soru yazısında. Sözlü sınava çağrılmak için önce klavye sınavında sıralamaya girmeniz gerekiyor; klavye alıştırmaları sayfasından çıkmış metinlerle ve hız testiyle çalışabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Durum sorularının tek bir doğru cevabı var mı?
Kanuna aykırı emir, soruşturmanın gizliliği gibi konularda cevabın özü kanunda yazılıdır ve bunu doğru söylemek gerekir. Nasıl anlattığınız size kalır. Komisyon kuralı bilip bilmediğinize ve cevabı düzenli kurup kurmadığınıza bakabilir.
Durum soruları puanın hangi bölümüne girer?
İlanda durum soruları için ayrı bir puan yok. Sözlü sınav mesleki bilgi (40), Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi (20), genel kültür (20) ile kavrama ve ifade yeteneği (20) üzerinden puanlanır. Mevzuata dayanan bir durum sorusu daha çok mesleki bilgi ve ifade bölümleriyle ilgilidir.
Hâkimin her söylediğini yapmak zorunda mıyım?
Anayasa'nın 137. maddesine göre mevzuata aykırı gördüğünüz emri yerine getirmez, bunu emri verene bildirirsiniz. Emir yazıyla yenilenirse yerine getirilir ve bu durumda emri yerine getiren sorumlu olmaz. Konusu suç olan emir ise hiçbir şekilde yerine getirilmez.
Cevabı bilmiyorsam ne demeliyim?
Uydurmak yerine bilmediğinizi kısaca söyleyin. Durum sorularında "mevzuatı kontrol eder, amirime danışırım" demek, yanlış bir kuralı kesinmiş gibi söylemekten daha güvenlidir.
Kaynaklar
- Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü, 2026 Sözleşmeli Personel Alımı İlanı: https://pgm.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/2026sozlesmelitasra
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, madde 137: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, madde 154: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6100&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 157, 203 ve 219: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5271&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, madde 285: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- Adalet Bakanlığı, Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik (madde 105): https://cigm.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/1222021100330B%C3%B6lge%20Adliye%20ve%20Adl%C3%AE%20Yarg%C4%B1%20%C4%B0lk%20Derece%20Mahkemeleri%20ile%20Cumhuriyet%20Ba%C5%9Fsavc%C4%B1l%C4%B1klar%C4%B1%20%C4%B0dar%C3%AE%20ve%20Yaz%C4%B1%20%C4%B0%C5%9Fleri%20Hizmetlerinin%20Y%C3%BCr%C3%BCt%C3%BClmesine%20Dair%20Y%C3%B6netmelik.pdf